Ta strona korzysta z plików cookie (ciasteczek) w celu personalizowania treści dla odbiorców. Każdy użytkownik może wyłączyć zapisywanie plików cookie w ustawieniach przeglądarki internetowej, co spowoduje, że nie będą gromadzone żadne informacje.

Witamina D przez lata była kojarzona przede wszystkim ze zdrowiem kości – owszem, jest ona niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu kostnego, ale jej rola jest o wiele szersza. Jakie funkcje pełni witamina D w organizmie? Jakie mogą być skutki jej niedoboru? Czy witaminę D należy suplementować? Odpowiadamy na te i inne pytania!

Czym jest witamina D?

Niewiele osób zdaje sobie sprawę, że pod pojęciem witaminy D kryją się tak naprawdę trzy związki chemiczne: ergokalcyferol (witamina D2), cholekalcyferol (witamina D3) oraz 25-hydroksycholekalcyferol. Co ważne, są to związki rozpuszczalne w tłuszczach, dlatego do ich transportu poprzez krew oraz odpowiedniego przyswojenia potrzebny jest właśnie tłuszcz. Związki te – zarówno dostarczane z pokarmem, jak i wytwarzane w skórze pod wpływem promieni słonecznych – transportowane są do wątroby, gdzie przy pomocy odpowiednich enzymów dochodzi do jego metabolizmu. Ostatni etap syntezy aktywnej postaci witaminy D zachodzi głównie w nerkach.

Gdzie jej szukać?

W odróżnieniu od innych witamin, głównym źródłem witaminy D nie jest dieta (choć jej niewielkie ilości można znaleźć m.in. w drożdżach, grzybach, tłustych rybach morskich, maśle, jajach) – jest ona syntezowana przez ludzki organizm pod wpływem promieniowania słonecznego. Szacuje się, że właściwe nasłonecznienie i odpowiednio długa ekspozycja ciała na słońce pozwala pokryć około 90% zapotrzebowania na witaminę D. Niestety, w naszej szerokości geograficznej, ze względu na relatywnie małą liczbę słonecznych dni, nie ma takiej możliwości.

Jak witamina D wpływa na kości?

Najważniejszą i najpowszechniej znaną funkcją witaminy D jest regulacja gospodarki wapniowo-fosforanowej. Substancja ta stwarza optymalne warunki dla odpowiedniej mineralizacji kości, a także wpływa na rozwój i dojrzewanie szkieletu od życia płodowego do czasu zakończenia wzrastania. Badania naukowe wykazały, że witamina D wzmacnia kości u osób starszych, a także u kobiet po okresie menopauzy, narażonych na występowanie osteoporozy.

Dlaczego jest potrzebna dzieciom?

Odpowiednie ilości witaminy D są niezbędne, aby u dziecka w prawidłowy sposób zachodziły procesy rozwoju oraz mineralizacji kości. Jej niedobory grożą wyhamowaniem wzrostu organizmu, wadami postawy, a także krzywicą. Dodatkowo, witamina D stymuluje rozwój i pracę serca oraz systemu nerwowego już na etapie płodowym, a także reguluje wydzielanie insuliny, wpływając na odpowiedni poziom cukru we krwi.

Jak wpływa na odporność organizmu?

Witamina D jest substancją niezbędną do prawidłowego funkcjonowania układu immunologicznego. Jej główną właściwością jest wygaszanie reakcji zapalnych, co chroni przed przewlekłymi stanami zapalnymi, a także chorobami immunologicznymi, takimi jak reumatoidalne zapalenie stawów czy nieswoiste zapalenie jelit. Witamina D pobudza szpik kostny do produkcji komórek odpornościowych, a także stymuluje produkcję ludzkiej katelicydyny – naturalnego antybiotyku ograniczającego rozwój wielu bakterii.

Czy wpływa na zdrowie psychiczne?

Badania naukowe dowiodły, że witamina D jest niezbędna do pracy struktur mózgu uczestniczących m.in. w procesach regulacji emocji i nastroju (kora zakrętu obręczy, hipokamp, wzgórze, podwzgórze). Naukowcy twierdzą, że jej niedobory zwiększają ryzyko wystąpienia depresji, zaś suplementacja witaminy D może mieć działanie przeciwdepresyjne oraz chronić przed nawrotami depresji i występowaniem chorób otępiennych osób w starszym wieku (np. demencji).

Czy istnieją związki między witaminą D a funkcjonowaniem układu hormonalnego?

Jak najbardziej. Witamina D wpływa na gruczoły przytarczyczne oraz reguluje pracę hormonów tarczycy. To substancja bardzo ważna dla funkcjonowania jajników, produkujących żeńskie hormony płciowe. Niskie stężenie witaminy D w surowicy krwi sprzyja występowaniu wielu poważnych patologii układu rozrodczego, prowadzących do problemów z płodnością u kobiet.

Jakie są możliwe przyczyny jej niedoborów?

Niedobory witaminy D mają wiele przyczyn. Może to być zarówno spożywanie zbyt małej ilości produktów zawierających tę substancję, jak i niedostateczna ekspozycja ciała na słońce, wynikająca zarówno z przyczyn geograficznych, jak i szeroko rozumianego stylu życia (np. niskiego poziomu aktywności fizycznej na świeżym powietrzu). Dodatkowo, wchłanianie i syntezę witaminy D mogą utrudniać przyjmowanie niektórych leków, choroby wątroby i nerek, a także zaburzenia wchłaniania.

Czym może objawiać się niedobór witaminy D?

Równie wiele może być objawów i skutków niedoboru tej witaminy w organizmie. U dzieci stan ten może skutkować krzywicą, zahamowaniem rozwoju kości, wadami postawy oraz osłabieniem mineralizacji zębów. U kobiet w okresie menopauzy niedobór witaminy D jest czynnikiem ryzyka rozwoju osteoporozy. Dodatkowo, może on skutkować spadkiem poziomu odporności psychicznej, podatnością na stres, zwiększa też ryzyko pojawienia się zaburzeń hormonalnych, a także przeziębień i infekcji.

Czy suplementacja to konieczność?

Zgodnie z informacjami Instytutu Żywności i Żywienia, w okresie od października do marca – ze względu na ograniczenie ekspozycji na słońce – osobom dorosłym zaleca się podaż witaminy D w żywności i/lub suplementach diety w ilości 800-2000 IU na dobę. Suplementacja diety zalecana jest także noworodkom (od narodzin do 6. m.ż., dawka 400 IU na dobę, od 6. do 12. m.ż., dawka 400-600 IU na dobę), dzieciom i młodzieży do 18. roku życia w ilości od 600 do 1000 IU na dobę.

Zalecenia te dotyczą oczywiście profilaktyki, a więc zapewniania tego, by osoby ogólnie zdrowe zachowały optymalne stężenie witaminy D. Co innego, gdy wykryte zostaje schorzenie związane z niedoborem – na przykład krzywica u dziecka albo zaburzenia wchłaniania wapnia lub fosforu u dorosłego. Wtedy suplementacja witaminy D3 wchodzi w zakres leczenia i stosuje się znacznie większe dawki pod kontrolą lekarza.

Dlaczego łączymy witaminę D i K2?

Od wielu lat naukowcy zgodnie uważają, że witamina D i K2 zawsze powinny wstępować w tandemie. Witamina D przyjmowana wraz z wapniem znacząco obniża podatność kości na złamania. Jej skuteczność wzrasta, gdy suplementujmy ją wraz z witaminą K2, ponieważ D odpowiada za wchłanianie wapnia, natomiast K2 za jego transport w odpowiednie miejsca w organizmie.

Witaminy D i K2 współpracują w produkcji, a także aktywacji bardzo ważnego białka GLA Matrix (MGP). Substancja ta ogrywa szczególną rolę w ściankach naczyń krwionośnych. Hamuje zwapnienia tętnicze i zapobiega pękaniu naczyń.

Jak suplementować witaminę D?

Jak już wcześniej wspomniano, ilości witaminy D w produktach spożywczych są dość małe, więc suplementy diety – są koniecznością. Można je spożywać bezpośrednio (2 krople na dobę) lub np. jako dodatek do sosów przygotowywanych do sałatek. Używana w nich oliwa z oliwek będzie doskonałym tłuszczem, w którym witamina D świetnie się rozpuści, a następnie zostanie przyswojona przez organizm.

Zadbajmy o to, by bez względu na porę roku w naszej diecie nie zabrakło witaminy D – nasz organizm będzie nam za to wdzięczny!

 

Witryna stworzona na platformie